Polska, Niemcy i Europa
Wizyta Basila Kerskiego w Szczecinie była dla samego przybyłego symboliczna. Jak powiedział podczas powitania, to miasto i to, że został zaproszony przez redakcję „Pograniczy", jest dla niego znaczące. Z jednej strony bowiem jego biografia w pewnym sensie bliska jest polsko-niemieckiej historii miasta (co więcej, sam pochodzi z obarczonego historycznym brzemieniem Gdańska). Z drugiej strony to między innymi od lektury tego szczecińskiego czasopisma zaczynała się intelektualna przygoda Kerskiego.
Szczecin jest ważnym dla niego miejscem również z tego względu, że tutaj urodził się jeden z najważniejszych niemieckich pisarzy - Alfred Döblin. Autor, swoim światopoglądem i przekonaniami bliski redaktorowi Polsko-Niemieckiego Magazynu „Dialog", tak mało znany polskim, a zwłaszcza lokalnym czytelnikom, nad czym ubolewał Kerski. Tym samym zachęcał wielokrotnie podczas spotkania do czytania Döblina, zwracając uwagę na trafność jego analiz dotyczących sytuacji wewnętrznej Polski okresu międzywojennego. Przywołanie jego postaci na początku spotkania stało się pretekstem do przypomnienia archiwalnego numeru „Pograniczy" (4/2003) poświęconego twórczości autora Podróży po Polsce oraz burzliwych losów tablicy pamiątkowej przypominającej o miejscu urodzenia pisarza.
Zanim jednak otwierająca spotkanie i moderująca dyskusję Inga Iwasiów oddała głos współprowadzącym: Piotrowi Michałowskiemu, Pawłowi Wolskiemu i Sławomirowi Iwasiowowi, nakierowała dyskusję na tor transgranicznych i transkulturowych doświadczeń redaktora „Dialogu". On sam dzielił się z uczestnikami spotkania swoimi doświadczeniach Polaka mieszkającego w Niemczech (a raczej, jak sam by powiedział – w Berlinie), jednocześnie niezapominającego o swoim irakijskim pochodzeniu. Kwestia tożsamości powracała jeszcze wielokrotnie podczas tej dyskusji. Kerski mówił bowiem o doświadczeniu wielokulturowości Berlina oraz o swoim projekcie niejednolitej Europy środkowowschodniej, która według niego ma swój początek właśnie w stolicy Niemiec. Obraz człowieka, który wyłania się z tej konstrukcji, Kerski porównał z bohaterem esejów Andrzeja Stasiuka, zaznaczając miejsca wspólne i różnice zawarte w obu koncepcjach.
W ostatniej części dyskusji narracja autora Homera na placu Poczdamskim została przewrotnie zestawiona z narracją Eriki Steinbach, proponującą silny model tożsamości, w opozycji do słabego – jak sugerował Paweł Wolski – modelu wyłaniającego się z jego esejów. Pytanie to dotykało również kwestii przyznania Literackiej Nagrody Nobla Hercie Müller, której pisarstwo Komitet Noblowski nagrodził między innymi za „przedstawienie świata wykorzenionych". Wskazując na różnice dzielące oba sposoby mówienia o doświadczeniu wojny, Kerski zwrócił uwagę na wrażliwość pisarki i jej pamięć o całym przebiegu II wojny światowej. Zdolność holistycznego spojrzenia na historię Europy pierwszej połowy XX wieku, według redaktora „Dialogu", stawia obie kobiety na dwóch różnych biegunach, pomiędzy którymi rozciągnięte są rozmaite rodzaje opowieści.
Po zakończeniu spotkania można było zapoznać się najnowszym numerem „Pograniczy" oraz polsko-niemieckiego „Dialogu". Podczas tej niespełna dwugodzinnej rozmowy Basil Kerski przekonał swoich słuchaczy, że nazwanie go przez Ingę Iwasiów podczas dyskusji mianem współczesnego intelektualisty było jak najbardziej uzasadnione.
Piotr Lachowicz
